တ႐ုတ္-ျမန္မာနယ္စပ္တေလွ်ာက္ရိွ နအဖႏွင့္အပစ္ခတ္ရပ္စဲေရး ျပဳလုပ္ထားသည့္ တိုင္းရင္းသားလက္နက္ကိုင္ အဖဲြ႔မ်ားအား နယ္ျခားေစာင့္တပ္ဖဲြ႔အျဖစ္ အသြင္ေျပာင္းရန္ နအဖစစ္ဘက္အရာရိွမ်ားက ဧၿပီ (၂၈) တြင္ သီးျခားစီေတြ႔ဆံုုခဲ့ရာ အင္အားအဆမတန္ေလွ်ာ့ခ်ခံရမည့္ ၀ျပည္ေသြးစည္းညီၫြတ္ေရး တပ္မေတာ္ (ယူဒဗလ်ဴအက္စ္ေအ) က မေက်မနပ္ျဖစ္ေနသည္။
ရွမ္းျပည္ေျမာက္ပိုင္း၊ တန္႔ယန္းၿမိဳ႕တြင္ စစ္ဘက္ေရးရာအရာရိွခ်ဳပ္ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ရဲျမင့္က ၀ေခါင္းေဆာင္မ်ားအား ေခၚယူေတြ႔ဆံုၿပီး ၀ေခါင္းေဆာင္မ်ားအေနျဖင့္ ႏိုင္ငံေရးပါတီေထာင္ၿပီး ေရြးေကာက္ပဲြ၀င္ရန္ႏွင့္ အင္အား (၃) ေထာင္အထိ ေလွ်ာ့ခ်ၿပီး နယ္ျခားေစာင့္တပ္ဖဲြ႔အျဖစ္ အသြင္ေျပာင္းရန္ ေျပာဆိုမႈအေပၚ ၀ေခါင္းေဆာင္မ်ား အေနျဖင့္ လက္ခံမည္မဟုတ္ေၾကာင္း ၀တပ္မႉးတဦးက ေျပာသည္၊
၎က “အင္အား (၂) ေသာင္းေက်ာ္ (၃) ေသာင္းေလာက္အထိရိွတဲ့ ဒီတပ္မေတာ္ႀကီးကို ေသြးေတြ၊ ေခၽြးေတြနဲ႔ ႏွစ္ (၃၀) ေက်ာ္ၾကာ တည္ေဆာက္ထားခဲ့တာဗ်။ (၃) ေထာင္သာခ်န္ၿပီး ျပည္သူ႔စစ္လိုလုပ္မယ့္အေပၚေတာ့ လက္မခံႏိုင္ဘူး။ က်ေနာ္တို႔ ၀ျပည္နယ္ ျပည္သူ႔အစိုးရက လက္ခံမွာ မဟုတ္ဘူး။ အခုထိ က်ေနာ္တို႔ ဗဟိုေကာ္မတီ ေတြလည္း အေၾကာင္းမျပန္ေသးပါဘူး” ဟု ၎က ေျပာသည္။
၀တပ္မဟာ (၁၇၁) အေျခစိုက္ရာ ၀ျပည္ေတာင္ပိုင္းနယ္ေျမကိုလည္း ၀ေဒသအတြင္း မထည့္ဘဲ ခဲြထုတ္လိုက္သည့္ အေပၚ ၀ျပည္ေသြးစည္းညီၫြတ္ေရးတပ္မေတာ္က လက္ခံမည္မဟုတ္ေၾကာင္း အဆိုပါ ၀တပ္မႉးက ေျပာသည္။
၎က “အခုက က်ေနာ္တို႔ကို ေကအန္ယူကို ေသြးခဲြသလိုမ်ိဳး လုပ္ေနတာ။ (၁၇၁) ဆိုတာ က်ေနာ္တို႔တပ္မဟာပဲ။ ဗဟိုတခုတည္း ရိွပါတယ္။ က်ေနာ္တို႔အေနနဲ႔ အလံႏွစ္လက္ကိုင္ထားတယ္။ ပထမအလံက ၿငိမ္းခ်မ္းေရးပဲ။ ဒုတိယကေတာ့ ၀ျပည္ကို ကာကြယ္ေရးပဲ။ က်ေနာ္တို႔က သူတို႔ကို အရင္စမတိုက္ဘူး။ ဒါေပမယ့္ ကိုယ့္နယ္ေျမကို ထိပါးလာရင္ ခုခံကာကြယ္ပိုင္ခြင့္ဟာ က်ေနာ္တို႔အခြင့္အေရးပဲ” ဟု ဆက္လက္ေျပာသည္။
အလားတူ ကိုးကန္႔အဖဲြ႔၊ ရွမ္းျပည္အေရွ႕ပိုင္းအထူးေဒသ (၄)၊ ဦးစိုင္းလင္း ဦးေဆာင္သည့္ မိုင္းလားအဖဲြ႔၊ ရွမ္းျပည္တပ္မေတာ္ေျမာက္ပိုင္းအဖဲြ႔၊ ကခ်င္ျပည္ဒီမိုကေရစီသစ္တပ္မေတာ္ႏွင့္ ကခ်င္ျပည္ လြတ္လပ္ေရးအဖဲြ႔ မ်ားအား က်ိဳင္းတံု၊ တန္ယန္း၊ ျမစ္ႀကီးနားတို႔တြင္ စစ္တိုင္မႉးမ်ားႏွင့္ စစ္ဘက္အရာရိွမ်ားက ဧၿပီ (၂၈) ရက္၌ သီးျခားစီ ေခၚယူေတြ႔ဆံုၿပီး နယ္ျခားေစာင့္တပ္ဖဲြ႔စည္းရန္ ေျပာဆိုခဲ့သည္။
ကခ်င္ျပည္လြတ္လပ္ေရးအဖဲြ႔ (ေကအုိင္အုိ) မွ ဥကၠ႒ ဦးေဇာင္းဟရား ဦးေဆာင္သည့္အဖဲြ႔ႏွင့္ မပခတိုင္းမႉး ဗိုလ္မႉးခ်ဳပ္ စိုး၀င္းတို႔ ေမ (၂၈) ရက္၌ ျမစ္ႀကီးနားတြင္ ေတြ႔ဆံုခဲ့ၿပီး ၎တို႔အေနျဖင့္ ေမလကုန္ပိုင္းတြင္ ျမစ္ႀကီးနားသို႔ ကိုယ္စားလွယ္လႊတ္ကာ ထပ္မံေဆြးေႏြးရန္ ရိွေၾကာင္း ေကအိုင္အို ဗဟိုေကာ္မတီ၀င္ ဗိုလ္မႉးႀကီး ဂြမ္ေမာ္က ေျပာဆိုၿပီး အေသးစိတ္ေျပာဆိုရန္ကိုမူ ျငင္းဆိုသည္။
“တပ္မေတာ္အစိုးရအေနနဲ႔ ေနာင္တက္လာမယ့္ အရပ္သားအစိုးရကို ၿငိမ္းခ်မ္းေရးလက္နက္ကိုင္အဖဲြ႔ေတြနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ရွင္းျပဖို႔၊ လိုအပ္တဲ့ဟာ ေဆာင္ရြက္ဖို႔ သူတို႔မွာ တာ၀န္ရိွပါတယ္။ ဥပမာ လက္နက္ကိုင္အဖဲြ႔ေတြကို ဘယ္လိုထားမယ္၊ ဘယ္လိုဖဲြ႔စည္းမယ္ဆိုတာကို စဥ္စားဖို႔လိုတယ္လို႔ ေျပာတာပါ။ ေဆြးေႏြးတဲ့အဆင့္ထိ မေရာက္ ပါဘူး။ ေမလေနာက္ဆံုး၊ ေမလမကုန္မီမွာ ေဆြးေႏြးတဲ့ခါ ဒါေတြေဆြးေႏြးလိမ့္မယ္လို႔ ေမွ်ာ္လင့္ပါတယ္။ က်ေနာ္တို႔အေနနဲ႔ ဒါကို ေလးေလးနက္နက္ ေဆြးေႏြးသြားမွာပါ” ဟု ဗိုလ္မႉးႀကီး ဂြမ္ေမာ္က ေျပာသည္။
၁၉၈၉ ခု မတ္လတြင္ ကိုးကန္႔တိုင္းရင္းသားမ်ားက ဗမာျပည္ကြန္ျမဴနစ္ပါတီမွ ခဲြထြက္ၿပီး အပစ္ခတ္ ရပ္စဲေရး စတင္ျပဳလုပ္ခ်ိန္မွစ၍ တ႐ုတ္-ျမန္မာနယ္စပ္တေလွ်ာက္ရိွ တိုင္းရင္းသားလက္နက္ကိုင္အဖဲြ႔မ်ား ဆက္တိုက္ ဆိုသလို စစ္အစိုးရႏွင့္ အပစ္ခတ္ရပ္စဲေရးျပဳလုပ္ကာ ေဒသအတြင္း လက္နက္ကိုင္ေဆာင္ၿပီး တပ္ဖဲြ႔အျဖစ္ ရပ္တည္ခြင့္၊ စီးပြားေရးလုပ္ခြင့္၊ ေဒသဖြံ႔ၿဖိဳးေရးလုပ္ငန္းမ်ား လုပ္ခြင့္ ရရိွခဲ့ၾကသည္။
